Αναρτήθηκε από: ΝΚΤ | 24/03/2010

ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ (24/03/2010)

Η ΚΟΡΥΦΟΓΡΑΜΜΗ ΤΟΥ ΚΕΡΚΗ ΑΠΟ ΑΛΛΗ ΟΠΤΙΚΗ ΓΩΝΙΑ.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΑΡΑΘΟΚΑΜΠΟΥ(http://www.marathokampos.gr/)

ΚΕΡΚΗΣ  ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ.

 Το κείμενο έγραψε η Κα Νίτσα Κιάσσου 

Κέρκης. Το ψηλότερο βουνό της Σάμου με τους πανάρχαιους γοητευτικούς θρύλους των ναών, των σπηλαίων και των πολύπλοκων μονοπατιών.

Πίσω από τη γρανιτένια του σιωπή, μια παράξενη και μυστηριώδης έλξη, μαγική και ιερή ταυτόχρονα, καθώς και μια οντότητα που έχει ξεπεράσει προ πολλού αυτή του απλά υπάρχοντος τοπίου με το φρυγανικό οικοσύστημα.

Παμπάλαια μοναστήρια και ξωκλήσια, υπέροχη θέα, καταπληκτική χλωρίδα,   βάραθρα και χαράδρες, ενδιαφέροντα σπήλαια, ιστορία και αγιότητα συνθέτουν την επιβλητική του μορφή.

Περιδιαβαίνοντας τον ορεινό του όγκο, μπορεί κανείς να συναντήσει τα πιο σπάνια φυτά στους αρμούς των βράχων, να γαληνέψει στο κάλεσμα ενός σήμαντρου, να ξεδιψάσει απ τις σταγόνες του σταλαγμίτη, να αισθανθεί τους διαλογισμούς του Πυθαγόρα, τις προσευχές και τα δάκρυα του αναχωρητή, του πολεμιστή το εσωτερικό σάλπισμα και άλλα πολλά κι ανείπωτα. 

            Ο Κέρκης (1434 μ.), από γεωγραφική άποψη, είναι ένα ορεινό συγκρότημα που καταλαμβάνει το Δυτικό τμήμα της Σάμου και εκτός από τον κύριο όγκο του περιλαμβάνει και άλλα ομαλότερα βουνά με ξεχωριστές ονομασίες. Το Μενεγάκι (892 μ.), το Φτεριά, πάνω από το Μαραθόκαμπο (722 μ.), το Καστρί στους Κοσμαδαίους (661 μ.) που πήρε το όνομά του από τα ερείπια του κάστρου που βρίσκεται εκεί, το Χοντρό Βουνό στην Καστανιά (600 μ. ) και την Γκιόκα στα νοτιοδυτικά (375 μ. ) που τα όνομά της στ Αλβανικά σημαίνει «άσπρο άλογο».Κορυφή του είναι η Βίγλα και είναι η ψηλότερη του Αιγαίου μετά το Φεγγάρι της Σαμοθράκης.

            Ο Κέρκης δεν υπήρξε ποτέ ηφαίστειο, όπως πιστεύουν μερικοί, εξ αιτίας των σπηλαίων και των βαράθρων του, που θεωρούνται κρατήρες και δεν είναι παρά κοίτες υπόγειων χειμάρρων που αφθονούσαν παλιότερα στον ορεινό αυτό όγκο. Αδιάσειστη απόδειξη το γεγονός ότι δεν υπάρχουν ηφαιστειογενή πετρώματα, αλλά μόνον ιζηματογενή ασβεστολιθικά,  μάρμαρα και σχιστόλιθοι.

            Το συγκρότημα περιλαμβάνει επίσης τμήματα με ορο-μεσογειακή βλάστηση, υγρές κοιλάδες, δάση από κωνοφόρα και σκληρόφυλλους θάμνους, καθώς και μεγάλες εκτάσεις με λιθορριπές στα Δυτικά. Οι ακτές του είναι απόκρημνες και βραχώδεις, με λίγες εξαιρέσεις, όπως το Μικρό και το Μεγάλο Σεϊτάνι στα Βόρεια. Πρόκειται για προστατευόμενες περιοχές ιδιαιτέρου κάλλους και μεγάλης οικολογικής αξίας. Έχουν χαρακτηρισθεί μάλιστα βιότοποι τόσο για την caretta caretta όσο και για την monachus monachus. 

            Στις εκτάσεις του Κέρκη συναντά κανείς μεγάλο αριθμό αρπακτικών πτηνών, ενδημικών, πολύ σπάνιων φυτών και ασπόνδυλων, εξ αιτίας της γειτνίασης με τη Μ. Ασία, το μεγάλο υψόμετρο και το πλήθος των οικοτόπων. Η χλωρίδα του ιδιαίτερα παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Υπάρχουν πάρα πολλά φυτά λείψανα, όπως τα ονομάζουν οι βοτανολόγοι. Εδώ φυτρώνουν αποκλειστικά τα φυτά Alissum samium, Centaurea xylobasis, Consolida samia , Moscari kerkis. Επίσης τα Anthemis rosea subsp rosea, Erodium sibthorpianum subsp veteri, Centaurea rechingeri, Galium samothracicum, Tordylium hirtocarpum, Verbascum icaricum. 

            Ο Κέρκης, είναι ο Κερκετεύς κατά το Στράβωνα, ο Κερκήτιος κατά τον Πλίνιο, το «χιονισμένο βουνό» του Νίκανδρου. Κατά τον Επ. Σταματιάδη, το όνομά του προέρχεται από το ρήμα «κέρκω» ή «κρέκω» που σημαίνει βροντώ ή χτυπώ και που παραπέμπει στους βροντερούς ήχους των κυμάτων, των ανέμων και των καταιγίδων που πλήττουν τον όγκο του. Άλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι το όνομα προέρχεται από τους Κερκέτες που ήρθαν από τη Μ. Ασία για ανίχνευση μεταλλείων στην περιοχή. Δεν αποκλείεται όμως να ονομάσθηκε έτσι εξ αιτίας της ύπαρξης ανεπτυγμένων δασών του είδους quercetalia pubeskentis. Από το Στάβωνα και τον Νίκανδρο, αναφέρεται ως Κατεβάτης, πιθανότατα για τους ισχυρούς κατεβατούς ή καταβατικούς ανέμους που δημιουργούνται στις απότομες πλαγιές του. 

            Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιστορία του ασκητισμού και του μοναχισμού στη Σάμο και ειδικότερα στο βουνό Κέρκης.

            Οι πρώτοι ασκητές και μοναχοί εμφανίζονται γύρω στα 1476 μ.Χ. στις νότιες περιοχές του και ήσαν περίπου πεντακόσιοι. Ζούσαν σε σπήλαια, καλύβες και σκήτες και μάλιστα στον Προφήτη Ηλία, στη Βαγγελίστρα, στη Σπηλιά του Πυθαγόρα, στη Σαραντασκαλιώτισσα, στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο, στο Κακοπέρατο , καθώς και στα μοναστήρια του Αγίου Γεωργίου Δρακαίων, Αγίας Τριάδας, Μακρινής του Κέρκη , Αγίου Χαραλάμπους και Αγίας Αικατερίνης Καλλιθέας. Σ αυτά τα μέρη σώζονται μέχρι σήμερα ίχνη από θεμέλια κελιών και τοιχογραφίες που έχει καταστρέψει ως ένα βαθμό,  δυστυχώς,  η ανθρώπινη παρέμβαση.

            Οι ασκητές κάθε Κυριακή μαζεύονταν στην σημερινή Αγία Κυριακή για να λειτουργηθούν, να εξομολογηθούν, να κοινωνήσουν και να συνομιλήσουν. Εξ αιτίας αυτής της συνήθειας που ονομάζονταν Κυριακόν και της εκκλησίας της Αγίας Κυριακής, πήρε το όνομά της η περιοχή.

            Μια περιήγηση στα σπήλαια και τα ασκηταριά του Κέρκη θεωρείται και είναι αξιόλογη εμπειρία  ακόμη και για τους πιο απαιτητικούς επισκέπτες, καθώς και για τους λάτρεις των ορεινών προκλήσεων.

 Προφήτης Ηλίας (παλαιός) 

            Λίγο πιο κάτω από την ψηλότερη κορφή του Κέρκη, σώζονται τα θεμέλια του παλιού τρίκλιτου ναού που χτίσθηκε το 1666. Κάθε κλίτος είχε πέντε μέτρα μήκος και τρία περίπου πλάτος.   

Προφήτης Ηλίας (νεώτερος) 

            Βρίσκεται 600 μ. νοτιότερα από τον παλαιό και απέχει περίπου 45 λεπτά από τη Βίγλα. Χτίσθηκε από τον Σπύρο Αιγινήτη, σε ανάμνηση σωτηρίας του το 1909,όταν έχασε τον προσανατολισμό του πάνω στον Κέρκη και κινδύνευσε να χαθεί. Τουλάχιστον έτσι αναγράφεται σε αναμνηστική πλάκα η οποία είναι τοποθετημένη πάνω από την εσωτερική πύλη. Σ αυτό το εκκλησάκι παρατηρείται μεγάλη προσέλευση προσκυνητών, αλλά και ορειβατών κατά τους θερινούς κυρίως μήνες.

Ευαγγελισμός Σκάλας Κέρκη ή Άγιος Βασίλειος. 

   Βρίσκεται στη νότια πλευρά του Κέρκη και σε υψόμετρο 500 μ. μέσα σε πανέμορφη πευκόφυτη τοποθεσία.

   Ιδρύθηκε τον 10ο αιώνα και σήμερα ανήκει στον Πανάγιο Τάφο. Παλιότερα το μετόχι αυτό ήταν ιδιοκτησία του Μοναχού Νήφωνα Κυριακού, ο οποίος το πούλησε στον ηγούμενο της Αγίας Τριάδας Ιάκωβο για 20000 γρόσια στις 20 Αυγούστου του 1881, μαζί μ ένα λιοτρίβι στην Κιούρκα. Ήταν ανδρικό μοναστήρι και  εμόναζαν δυο ή τρεις καλόγεροι . Σήμερα ζουν εκεί τέσσερις μοναχές που ακολουθούν το παλιό εορτολόγιο και διατηρούν το συγκρότημα σε πολύ καλή κατάσταση.

Ζωοδόχος Πηγή Κακοπέρατου (Χατζημανώλη) 

            Βρίσκεται στο Βόρειο μέρος του Κέρκη, μέσα στην ερημική κατάφυτη από πεύκα και πλατάνια χαράδρα του Κακοπέρατου που καταλήγει στο Σεϊτάνι. Σε υψόμετρο 580 μ. υπάρχει η ομώνυμη σπηλιά που έχει μήκος 35 μ. και ύψος 4 μ. και είναι γεμάτη σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Στο εσωτερικό της είναι χτισμένο από την εποχή της ακμής του ασκητισμού, το εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής, ενώ στο βάθος της, σε μια δεξαμενή, συγκεντρώνεται το Αγίασμα, από τα σταλάγματα της οροφής. Για να φτάσει κανείς ως το σπήλαιο, πρέπει να βαδίσει γύρω στα 400 μ. σε στενό μονοπάτι, σκαμμένο στην πέτρα, στο χείλος ενός γκρεμού. Τα τελευταία χρόνια, η προσπέλαση έχει γίνει ασφαλής, επειδή σε όλο το μήκος του μονοπατιού, έχει τοποθετηθεί κιγκλίδωμα. Οι θρύλοι και οι μαρτυρίες που σώζονται ως τις μέρες μας, διηγούνται γοητευτικές ιστορίες σχετικά με την ύπαρξη και την έντονη παρουσία των ασκητών σ αυτόν τον τόπο.

   Γύρω στα 500 μ. νότια και σε υψόμετρο 780 μ. κοντά στο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, γνωστού σαν Κατσικά, δίπλα στην  κοίτη του χειμάρρου, βρίσκεται η γράβα ή «Τρύπα του Πανάρετου». Πρόκειται για ένα βάραθρο διαμέτρου 3-4 μέτρων και βάθους 31 μ. που κατεβαίνει κάθετα και δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ονομάσθηκε έτσι επειδή, στις αρχές του 19ου αιώνα, κάποιος ιερομόναχος με το όνομα Πανάρετος, αποφάσισε μεθυσμένος, να κατεβεί με σχοινιά για να το εξερευνήσει. Το αποτέλεσμα αυτής της ενέργειας ήταν να πέσει στο βάραθρο κι αυτός και άλλοι δυο καλόγεροι που επιχείρησαν να τον βοηθήσουν.

 Παναγία η Μακρινή (Καλλιθέα) 

           Τιμάται στο όνομα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Βρίσκεται στη Δυτική πλευρά του Κέρκη και είναι χτισμένη μέσα σε σπήλαιο, κατά πάσα πιθανότητα επί των ημερών του οσίου Παύλου του Λατρινού. Το ιερό βήμα του ναού είναι διακοσμημένο με Βυζαντινές τοιχογραφίες του ΙΔ΄ αιώνα και πλαισιώνονται με πουλιά, ζώα και φυτά. Σύμφωνα με τη μαρτυρία υπάρχουσας επιγραφής το εξωτερικό σταυροθόλιο φαίνεται πως χτίσθηκε αργότερα και περατώθηκε στις 16 Αυγούστου.Στο κάτω μέρος του σπηλαίου υπάρχουν μικρά κοιλώματα και πήλινα δοχεία τα οποία γεμίζουν νερό από τους σταλακτίτες. Μέσα στο σπήλαιο έχουν βρεθεί ανθρώπινα οστά.    Η αρχαία μονή της Παναγίας της Μακρινής υπαγόταν στο Μονύδριο του Αγίου Γεωργίου Σινά της Καστανιάς και αναφέρεται σε Πατριαρχικό Σιγίλλιο του έτους 1816. Η περιοχή αυτή είναι γνωστή με το όνομα «ασκηταριά», επειδή εδώ ζούσαν πολλοί ασκητές. Εδώ κοντά, σε απόσταση μιας ώρας δρόμου περίπου, βρίσκεται και το Καντήλι ή Μαύρη Τρύπα. Πρόκειται για ένα σπήλαιο, για το οποίο υπάρχει η παράδοση, ότι κατά τις σκοτεινές νύχτες από το εσωτερικό του έβγαινε ένα φως που φαινόταν από τη θάλασσα και το έβλεπαν κυρίως οι ναυτικοί. Εδώ λένε πως βρίσκεται το λείψανο του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Τον θρύλο αναφέρουν επίσης ο Γάλλος περιηγητής Τεβενώ το 1655, ο Ιωσήφ Γεωργειρήνης στην περιγραφή της Σάμου το 1666 και σε ένα ποίημά του ο ιερομόναχος Καισάριος Δαπόντες που επισκέφθηκε το νησί το 1757. Ο Επ. Σταματιάδης μαρτυρεί ότι είδε το φως και προσπάθησε να δώσει στο φαινόμενο επιστημονική εξήγηση. Υποστήριξε δηλαδή, ότι η λάμψη οφείλεται στο φωσφορούχο υδρογόνο που παράγεται μέσα στο σπήλαιο, φαινόμενο που γίνεται ορατό από μακριά. όταν υπάρχει τέλειο σκοτάδι. Υπάρχουν ωστόσο μαρτυρίες, τσοπάνων κυρίως, σύμφωνα με τις οποίες, κάποιοι από αυτούς, μπαίνοντας στη σπηλιά αντίκρισαν το ιερό σκήνωμα ενός αγίου, που έμοιαζε να κοιμάται ενώ ολόγυρά του έκαιγαν λαμπάδες και πάνω από το κεφάλι του έφεγγε ένα ακοίμητο καντήλι. Κάποιος μάλιστα που εξ αιτίας αυτού του γεγονότος, πήγε στην Πάτμο για να καλογερέψει, αναγνώρισε το πρόσωπο του σκηνώματος , στην εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Το είπε στον ηγούμενο κι αυτός έστειλε δυο καλόγερους στον Κέρκη να ψάξουν τη σπηλιά. Αυτοί όμως γύρισαν άπρακτοι, επειδή δεν βρήκαν τίποτα. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που ισχυρίζονται επίσης, ότι άκουσαν σ αυτόν τον τόπο ψαλμωδίες, οσφράνθηκαν θυμιάματα και είδαν καλόγερους να χάνονται στα βάθη του σπηλαίου.  Πολλοί προσπάθησαν να εξακριβώσουν την προέλευση του φωτός, όταν πλησίαζε όμως κάποιος το φως εξαφανιζόταν. Η παράδοση είναι πολύ παλιά, μνημονεύεται ως τις μέρες μας και ομολογείται από ορθόδοξους, Καθολικούς Χριστιανούς, ακόμα και μουσουλμάνους. Τα τελευταία χρόνια δεν παρατηρείται πια το φαινόμενο και το πιθανότερο είναι, οι ασκητές που ζούσαν τότε στις σπηλιές της περιοχής, ν άναβαν κάποια φωτιά για να ζεσταθούν ή να προέρχονταν από το φως των καντηλιών κάποιας εκκλησίας. Το 1986, ο αρχιτέκτονας ερευνητής Αργύρης Πετρονώτης, μαζί με άλλους, μεταξύ των οποίων και ο Ιπποκράτης Ζαϊμης, αναρριχήθηκαν και εξερεύνησαν επιστημονικά πλέον το σπήλαιο. Από τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας  και μάλιστα από το βιβλίο Αντιπελάργηση, πληροφορούμαστε ότι η σπηλιά από το κάτω μέρος είναι απάτητη, ενώ από πάνω υπάρχει βατό χωμάτινο πεδίο. Από εκεί είναι δυνατόν να κατεβεί κανείς, αλλά μόνο με σχοινιά και αναρριχητικές μεθόδους. Η Μαύρη Τρύπα είναι θολωτή και μοιάζει με στόμα φούρνου. Το πλάτος της είναι περίπου 9 μέτρα, το ύψος της 6 μέτρα και το βάθος της γύρω στα 10 μέτρα. Στην είσοδό της υπάρχει μικρό κτίσμα, όρυγμα επενδυμένο με πέτρες και ανατολικό προσανατολισμό. Πρόκειται μάλλον για  τάφο, απ όπου με επιμέλεια έχει γίνει ανακομιδή των λειψάνων. Μέσα στο σπήλαιο δεν υπάρχει ίχνος καντηλιού, καπνιάς ή φωτιάς έστω και τίποτα σχετικό με ιερή εγκατάσταση, κόγχη ιερού, λατρεία, τοιχογραφία, επιγραφή ή χάραγμα. Τα ευρήματα ήταν ελάχιστα. Δυο σκουριασμένα κουτιά που θυμίζουν κονσερβοκούτια κι ένα φτωχό αγγείο κομματιασμένο, που όταν συναρμολογήθηκε και εξετάσθηκε,  χρονολογήθηκε τελικά στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, ίσως πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Θεωρείται προϊόν «σαμιώτικου» κεραμοποιείου και φέρει ωραίο σχέδιο με φύλλα ελιάς που παραπέμπουν σε εργαστήρι του Τσανάκ καλέ. Οι έρευνες ωστόσο δεν σταμάτησαν εκεί .Συνεχίζονται και ίσως κάποια στιγμή λυθεί ο γρίφος του υπέροχου αυτού θρύλου.

Αγία Τριάδα  

           Είναι χτισμένη μέσα σε σπήλαιο, σε μικρή απόσταση από την Παναγία τη Μακρινή και υπάρχει η κεραμική εικόνα της. Ανακαινίσθηκε στις 19 του Σεπτέμβρη του 1909. 

Άγιος  Ιωάννης ο Θεολόγος (Σαραντασκαλιώτισσα) 

   Βρίσκεται 100 μ. κάτω από την Σαραντασκαλιώτισσα και χτίσθηκε στα θεμέλια αρχαίου ναού το 1954, του οποίου σώζονταν μόνον η κόγχη. Στο δάπεδο βρέθηκαν μνήματα με ανθρώπινα οστά, πιθανότατα λείψανα ασκητών.

   Παναγία  Σαραντασκαλιώτισσα. 

             Βρίσκεται σε υψόμετρο 320 μ. Πήρε το όνομά της από τα σαράντα σκαλοπάτια που είναι λαξεμένα στο βράχο και οδηγούν σε σπήλαιο γεμάτο σταλακτίτες και σταλαγμίτες, όπου και είναι χτισμένη. Το εκκλησάκι είναι αφιερωμένο στο Γενέθλιο της Θεοτόκου και κτίσθηκε την εποχή που ο ασκητισμός βρισκόταν στην ακμή του. Δίπλα στην είσοδο υπάρχει ένα μικρό βάραθρο και παραμέσα ένα μεγαλύτερο, που στο χείλος του είναι τοποθετημένη μια μικρή δεξαμενή, μέσα στην οποία στάζει νερό από την οροφή, το οποίο θεωρείται Αγίασμα. Τα δυο βάραθρα ενώνονται στο βάθος και καταλήγουν σε πυθμένα μήκους σαράντα μέτρων. Το συνολικό τους βάθος φτάνει περίπου στα 57 μ. Παλιότερα ήταν ασκηταριό μέσα στο οποίο ασκήτεψε ο όσιος Παύλος  ερχόμενος από το όρος Λάτμος ή Λάτρος της Μιλήτου που στα Βυζαντινά χρόνια ήταν τόπος λατρείας.

            Ο όσιος Παύλος ήρθε στη Σάμο το 930 μ.Χ και ασκήτεψε στο σπήλαιο, γνωστό τότε σαν σπηλιά του Πυθαγόρα. Αναζωογόνησε τον ασκητισμό που υπήρχε ήδη στον Κέρκη και ίδρυσε τρία μικρά μοναστήρια, την Παναγία τη Μακρινή, τον Άγιο Χαράλαμπο Καλλιθέας και τον Άγιο Γεώργιο Δρακαίων. Ξανάρθε στο νησί ύστερα από 10 χρόνια, παρέμεινε για πολύ λίγο κι επέστρεψε πάλι στον Λάτμο. Για τον ερχομό του στη Σάμο ο βιογράφος του διηγείται ως εξής.

            «…Έχοντας δε πόθον να εύρη πάλιν άλλον τόπον, να μη του δίδουν ενόχλησιν, διατί εσυνάχθησαν εκεί πολλοί και τον εσύγχυζαν, έφυγε κρυφά απ όλους, και ευρίσκοντας καράβι, υπήγεν εις την Σάμον και αναβαίνοντας εις ένα όρος οπού κράζουσι Κέρκην, ήθελε να υπάγη εις το σπήλαιον, όπου εκατοίκα πάλαι ο Πυθαγόρας εκείνος ο μέγας φιλόσοφος και επειδή ήτον ο τόπος κρημνώδης και η ανάβασις δύσκολος, έμεινεν εις ένα τόπον κατώτερον του σπηλαίου και εκεί τω Κυρίω προσηύχετο. Ο δε πρώτος της νήσου, Θεοφάνης ονόματι, εκυνήγα εις εκείνα τα μέρη και σιμώνοντας οι σκύλοι εις τον τόπον οπού ήτον κρυμμένος ο Όσιος, τον απείκασαν και εγαύγιζαν. Όθεν ο Θεοφάνης θαρρώντας πως ήτον κανένα άγριον ζώον, έβαλε την σαϊταν εις το δοξάρι και εξάμωσε να την ρίξη εκεί, οπού οι σκύλοι εγαύγιζαν. Αλλά η θεία χάρις εφύλαξεν ακριβώς τον Όσιον και δεν επήγαν οι σαϊτες εκεί όπου ο Θεοφάνης εξάμωνεν, αλλά μάλιστα την τετάρτην φοράν έπεσε και το δοξάρι από τας χείρας του και έτρεμεν η καρδία του.

   Όθεν εκατάλαβε πως ήτον Θεού θ’ελημα το γινόμενον και καταβαίνων από το άλογον, επλησίασεν εις το δάσος και βλέπει τον Άγιον προσευχόμενον. Όθεν ρίπτοντας εις την γήν τα άρματα, τον επροσκύνησε με δάκρυα λέγοντας, ουαίμοι τω τάλανι, και τι έμελλον να πάθω, να σε φονεύσω Άγιε του Θεού, και δεν εσύντυχες λόγον, να σε γνωρίσωμεν, αμή εσιώπας, και εκινδύνευσες. Τότε τον ήγειρεν ο Όσιος, και χαιρετήσας αυτόν, τον επαρεκάλεσε να του βοηθήση, να ανέβει εις του Πυθαγόρου το σπήλαιον. Όστις υπήγεν εις τον οίκον του και του έφερε σκάλαν και ανέβη. Ιδών δε τον τόπον κατά τον πόθον του, έμεινεν εκεί ησυχάζοντας και του έφερνε μοναχός του ο ευλαβής Άρχοντας τροφάς, και είτι άλλο εχρειάζετο. Και εις ολίγον καιρόν ηκούσθη και εκεί η φήμη του, και εσυνάχθησαν πολλοί άνθρωποι, και εκατώκησαν τριγύρω του όρους. Όθεν έγινε πάλιν και η Κέρκη Λαύρα ως πρότερον. Ότι και προτήτερα ήσαν εκεί τρία Μοναστήρια, και οι Αγαρηνοί τα ερήμωσαν, και τότε πάλιν δια του Παύλου ανεκαινίσθησαν. Όθεν ο δαίμων εφθόνει και τον επείραζε, και καθώς εκατέβαινε μίαν ημέραν την σκάλαν, δια να επισκέψη τους αδελφούς, εφάνη γεμάτη οφίδια από το πρώτον σκαλούνι έως το ύστερον. Τούτο βλέπων πολλάκις ο Όσιος, εκατάλαβε τον δόλον του πρώτου όφεως, και γνωρίζοντας πως ήτον επιβουλή του μισοκάλου, δια να δυσκολεύση των Μοναχών την ωφέλειαν, έκαμε Σταυρόν εις την σκάλαν και ψάλλοντας τον Ψ. Ψαλμόν εκατέβη άφοβα, και όλοι οι όφεις εχάθησαν, και δεν εφάνησαν πλέον ουδέποτε. Οι δε καλόγεροι οπού ήσαν εις το Λάτρον, είχασι θλίψιν αμέτρητον δια τον Όσιον, πως τους αφήκε, και έφυγε, και τον εγύρευαν ως λαγονικά εις τα όρη και ανήλαια, εις σχισμάδας πετρ΄’ων και εις κάθε τόπον ήσυχον, και μαθόντες πως ήτον εις την Σάμον, έστειλαν γράμματα με ένα Ιερομόναχον Ιωάννην καλούμενον….»

            Νοτιοδυτικά και λίγο ψηλότερα βρίσκεται η σπηλιά του Πυθαγόρα. Η είσοδός της είναι μεγάλη, το μήκος της 60 μ., το πλάτος της 10 μ. και το ύψος της 5 μ. Λέγεται ότι εδώ κατέφυγε ο Πυθαγόρας όταν καταδιώχτηκε από τον Πολυκράτη. Σύμφωνα όμως με μια άλλη άποψη, καταλληλότερη για κρυψώνα θεωρείται η σπηλιά της Σαραντασκαλιώτισσας, επειδή έχει νερό, δεν φαίνεται από μακριά και είναι απροσπέλαστη.

            Στην ίδια πλαγιά, προς τα νοτιοδυτικά, βρίσκεται το σπήλαιο της Σιδερένιας Πόρτας. Η ανάβαση μέχρι εκεί είναι αρκετά δύσκολη. Η είσοδός είναι μικρή και παραδίπλα υπάρχει και δεύτερη μικρότερη, απ όπου μπορεί κανείς να μπει έρποντας. Πίσω από αυτή υπάρχει στύλος ύψους πέντε μέτρων. Ακολουθεί ευρύχωρη αίθουσα μες σταλακτίτες και σταλαγμίτες και μια σειρά από στοές και θαλάμους. Γι αυτό το σπήλαιο ο Επ. Σταματιάδης, γράφει. «Περνώντας με αγωνία και έκπληξη αυτά τα προπύλαια συναντάς μια μεγαλοπρεπέστατη αίθουσα στολισμένη με περιστύλιο και από εδώ αρχίζει σειρά από στοές, από θαλάμους και κρυσταλλώματα κάθε σχήματος. Και όσο ερευνάς το περίεργο αυτό σπήλαιο, αλλού βαδίζοντας σε ομαλό ή ανώμαλο έδαφος, αλλού ανάμεσα σε νέες πάντοτε κι ατελεύτητες τρύπες, αλλού στενότατες κι αλλού    πολύ ευρύχωρες, τόσο περισσότερο τα αποθαυμάζεις και μένεις κατάπληκτος, γιατί μόλις την περάσεις βρίσκεσαι ανάμεσα σε άλλα σκοτεινά και γεμάτα υγρασία σπήλαια λαξεμένα μεγαλόπρεπα από τη φύση. Στ αλήθεια νομίζεις ότι περπατάς στο βασίλειο του Πλούτωνα και βρίσκεσαι μέσα στις αίθουσες «των καταχθονίων κευθμώνων του Άδη»

   Για την προστασία του υπέροχου αυτού σπηλαίου από τους διαφόρους που πήγαιναν και προξενούσαν ζημιές, κάποιος ηγεμόνας, σφράγισε την είσοδο με σιδερένια πόρτα, απ όπου κι έμεινε η ονομασία.

Άγιος Χαράλαμπος.

   Ο ναός και τα θεμέλια των κελιών του βρίσκονται στα νοτιοδυτικά του χωριού Καλλιθέα. Έχει το σχήμα μονόκλιτης βασιλικής και οι τοιχογραφίες του ανάγονται στον ΙΔ΄αιώνα.

 Στην αρχαία αυτή μονή την οποία επανίδρυσε ο όσιος Παύλος ο Λατρινός έμεναν μοναχοί γύρω στον 8ο -12ο αιώνα. Σε απόσταση 100 μ. υπάρχει μικρό σπήλαιο το οποίο χρησιμοποιούνταν σαν «κρυφό σχολειό» στα χρόνια της δουλείας.

Άγιος Γεώργιος Δρακαίων 

 Βρίσκεται στα Βορειοανατολικά του χωριού και είναι μονόκλιτος και εξ ολοκλήρου τοιχογραφημένος. Οι τοιχογραφίες του παραλληλίζονται με αυτές της Μακρινής, αλλά έχουν καταστραφεί. Γύρω από το ναό διακρίνονται θεμέλια των κελιών στα οποία έμεναν μοναχοί την εποχή που άκμαζε η Μονή. Στην τοποθεσία αυτή βρίσκεται σήμερα το νεκροταφείο του χωριού.

Αγία Αικατερίνη (Καλλιθέα) 

Κτίσθηκε το 1462 και φέρει την επιγραφή « Οικοδομή του γέροντος Συμεώνος Σιναϊτου». Ανήκε στη Μονή του Σινά.

               ΑΛΛΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΟΚΑΜΠΟΥ       

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 

            Σύμφωνα με έρευνα του Μανόλη Βουρλιώτη, η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου,που είναι χτισμένη στα Δυτικά του Μαραθοκάμπου, δωρήθηκε το 1602 στη μονή Πάτμου από τους μοναχούς Διονύσιο και Μελέτιο. Από το 1695, όταν ο ιερομόναχος Μωυσής, νοικιάζει το μετόχι για δώδεκα οκάδες κερί το χρόνο, ο Άγιος Γεώργιος γίνεται πνευματικό και οικονομικό κέντρο της Νοτιοδυτικής Σάμου. Εκεί έμεναν παλιότερα δυο ή τρεις μοναχοί και καλλιεργούσαν τα κτήματά του. Ο ναός είναι Βυζαντινού ρυθμού, σταυροειδής μετά τρούλου και γύρω του υπήρχαν κελιά, από τα οποία ελάχιστα διατηρούνται. Η παλιά επάργυρη εικόνα του Αγίου Γεωργίου σώζεται μέχρι σήμερα. Το συγκρότημα όμως μαζί με την περιουσία του, έχουν πωληθεί σε ιδιώτη.  

ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΛΕΗΜΟΝΑΣ 

            Το μετόχι του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονα, βρίσκεται ανάμεσα στους οικισμούς του Παλαιοχωρίου και της Αγίας Κυριακής, σε παραλιακή τοποθεσία. Χτίσθηκε πάνω στα θεμέλια παλιού μοναστηριού από τον Ισίδωρο Κυριακόπουλο το 1867 ή το 1869 κι αργότερα ο υποτακτικός του Κάλλιστος, το αφιέρωσε στον Πανάγιο Τάφο, όπου ανήκει μέχρι σήμερα. Έχει γύρω στα δέκα κελιά. Σ αυτό κατοικούσε κάποτε ένας μοναχός, αλλά σήμερα είναι ενοικιασμένο σε λαϊκό ο οποίος έχει αναλάβει τη κτιριακή επιμέλεια του συγκροτήματος και την καλλιέργεια της περιουσίας του.

ΚΟΙΜΗΣΗ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΜΑΡΑΘΟΚΑΜΠΟΥ. 

            Βρίσκεται στο νοτιοανατολικό σημείο του Μαραθοκάμπου. Πάνω από την θύρα του αναγράφεται η εξής χρονολογία. «Τω 1819 έτει Ιουνίου 15» Πιθανότατα πρόκειται για την ημερομηνία ανακαίνισης του ναού και μάλιστα σε μικρότερο μέγεθος από τον προϋπάρχοντα, όπως φαίνεται από τα γύρω από αυτόν παλιά θεμέλια. Το συγκρότημα αρχικά χρησιμοποιούνταν σαν Γηροκομείο και φιλανθρωπικό ίδρυμα. Η άφιξη, ο αγώνας και το κήρυγμα μιας ομάδας Κολλυβάδων που προέρχονταν από το Άγιο Όρος, συνετέλεσε στο να χειροτονηθούν και ν αφιερωθούν στον μοναχικό βίο, αρκετές γυναίκες από καλές οικογένειες οι οποίες τίμησαν το σχήμα τους. Στις μέρες μας καταβάλλονται υπεράνθρωπες προσπάθειες από ομάδα κυρίως ευσεβών γυναικών προκειμένου να επισκευασθούν και να γίνουν λειτουργικές οι κτιριακές εγκαταστάσεις της μονής.

AΓΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ. 

            Χτίσθηκε το1881 πάνω στα θεμέλια αρχαίου ναού, κοντά στον οποίο κατοικούσε πριν από το 1775 ο Νήφων ο Χίος μαζί με τέσσερις άλλους μοναχούς οι οποίοι αργότερα κατέληξαν στην Ικαρία .

ΑΓΙΑ ΤΡΙΑΔΑ. 

            Ενοριακός δίκλιτος ναός του Μαραθοκάμπου, με αξιόλογο κυκλικό γυναικωνίτη στον πάνω όροφο. Πάνω από την εξωτερική θύρα, αναγράφεται η χρονολογία 1798, ενώ πάνω στο τέμπλο 1892. Η εικόνα της Αγίας Τριάδας χρονολογείται από το 1810 και του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου από το 1799. Υπάρχουν και άλλες πολύ παλιές εικόνες οι οποίες είναι άγνωστο πότε φιλοτεχνήθησαν.

ΑΓΙΟΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΣ. 

            Χτίσθηκε το 1800 από μοναχούς του Αγίου Όρους. Εδώ υπάρχει η εικόνα των Αγίων Πάντων, δωρεά της Κλεοπάτρας, κόρης του Καπετάν Σταμάτη Γεωργιάδη και συζύγου του ποιητή Κλεάνθη.

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ 

            Ενοριακός ναός του Όρμου Μαραθοκάμπου. Ήταν αρχαίο μετόχι και ανήκε στη μονή Κουτλουμουσίου του Αγίου Όρους. Ήταν ένα διώροφο οίκημα, το οποίο περιλάμβανε και υδραγωγείο με βρύση και σ αυτό κατοικούσαν μοναχοί. Πάνω σε μαρμάρινη πλάκα υπήρχε η επιγραφή «1772 ετελειώθη ο Ναός του Αγίου Νικολάου με έξοδα χωρίου και καραβοκυραίοι Μανώλης του Πανάκη επιμελητής Δεκεμβρίου 16». Το 1962, ξαναχτίσθηκε από την αρχή σε μεγαλύτερες διαστάσεις. Από τον παλαιό ναό σώζονται λίγα σκεύη όπως, το Ιερό Ευαγγέλιο του έτους 1793, Άγιο Ποτήριο με επιγραφή «Σώμα Χριστού μεταλάβετε πηγής αθανάτου γεύσασθε», επάργυρη εικόνα του Αγίου Νικολάου χωρίς ημερομηνία και ένα μανουάλι που φέρει την επιγραφή «Νικολάου Δημήτρη Πακαλιάρη 1792»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Kατηγορίες

Αρέσει σε %d bloggers: